سازمان بازرگانی یزد در یک نگاه 

شتاب در صادرات غیر نفتی یزد

طبق گزارشات منتشر شده صادرات غيرنفتي اين استان در شش ماهه اول سال جاري از حيث ارزش نسبت به مدت مشابه سال گذشته 82 درصد رشد داشته است.

 بر اساس این گزارش در 6 ماهه سال جاري 117 ميليون و 393 هزار و 756 ميليون دلار کالا به وزن 133 هزار كيلوگرم از استان صادر شده است که از حيث وزن و ارزش نسبت به مدت مشابه سال گذشته به ترتيب 33 و 82 درصد رشد داشته كه رشد منحصر به فردي در سطح کشور است.

 عکس: آقای مهراب اسکندی رئیس سازمان بازرگانی استان 

در میانه بلوار 17 شهریور، جایی که هیچ سازمان و نهاد دولتی دیگری قرار ندارد، سازمانی مستقر شده که مردم آن را بیشتر با کوپن و کالابرگ می‌شناسند، درست حدس زده‌اید، سازمان بازرگانی استان یزد، سازمانی که تنظیم بازار کالاهای اساسی را عهده‌دار است.

حال در این روزها که طبق گزارش بانک مرکزی شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران در فروردین1387 نسبت به ماه قبل 1/3 (سه و یک دهم) درصد و نسبت به ماه مشابه سال قبل،  2/24 (بیست وچهار ودو دهم )درصد افزایش یافته است، بی‌مناسبت نیست که نیم‌نگاهی به سازمان بازرگانی بزنیم و از آن بنویسیم. سازمانی که ریاست آن را مهراب اسکندی عهده‌دار است، يداله‌خوش‌آمدي، مديريت برنامه‌ريزي و توسعه منابع انساني، ناصر ارسلانی‌زاده، معاونت توسعه و تجارت خارجی، مسعود زارع معاونت بازرسی‌و‌نظارت و ناصر رحیمی‌بیده، معاونت بازرگانی داخلی را هدایت و راهبری می‌کنند،

با این توصیف باید سراغ شرح وظایف رفت. معاونت توسعه بازرگاني داخلي، جمع‌آوري اطلاعات و تهيه و تنظيم آمار مربوط به ميزان جذب سهميه كالا، برآورد آمار مربوط به ميزان توليدات و محصولات واحدهاي توليدي تحت پوشش، مطالعه و بررسي الگوهاي مصرف و شناسايي كانالهاي توزيع، نظارت بر توزيع كالاهاي اساسي، همكاري و مطالعه امور حمل ونقل، انبارها، سردخانه‌ها و برآورد ظرفيت و ذخيره‌سازي كالا، تهيه و توزيع دفترچه‌هاي مربوط به ارزاق عمومي و بررسي مستمر وضع بازار و ايجاد تعادل بين عرضه و تقاضاي كالاهاي اساسي را بر عهده دارد،

در بخش معاونت خارجی، مطالعه و بررسي موافقتنامه و قراردادهاي بازرگاني و حمل و نقل بين كشورها، جمع‌آوري اطلاعات و آمار توليدات داخلي مازاد بر مصرف استان، تهيه و تنظيم طرح‌ها و برنامه‌هاي لازم در زمينه صادرات و واردات كالا جهت ارائه به مقامات وزارتخانه، ارشاد و راهنمائي اشخاص حقيقي و حقوقي در امر صادارت و واردات كالا و ايجاد تسهيلات لازم به منظور شركت در نمايشگاه‌هاي بين‌المللي، گردآوري آراء و نظرات و پيشنهادات بازرگانان،‌ صاحبان صنايع و صاحب نظران درامر بازرگاني، اجراي قانون مقررات صادارت و واردات و دستورالعمل‌هاي صادره، انجام امورات مربوط به ثبت سفارش كالا و رسيدگي به درخواست‌هاي دستگاه‌هاي دولتي و موسسات خصوصي به منظور خريد كالاهاي مورد نياز از خارج كشور و صدرو اجازه ترخيص كالا به گمركات صورت می‌گیرد.

حال این که این سازمان چقدر در انجام وظایف موفق بوده باید به سراغ مردم و بازرگانان رفت، ببینیم تا چه میزان بازرگانان کشور حمایت شده‌اند و مسائلی که آنان در ارتباط با سازمان بازرگانی داشته‌اند، چه بوده است. در زمینه بازار داخل نیز اگر نظرات مردم و فعالین توزیع را جویا شویم تا حدی دستمان می‌آید این سازمان چه عملکردی داشته است، البته این مساله را نیز باید مد نظر قرار داد که سازمان بازرگانی استان بخشی از وزارت بازرگانی است و از اختیارات محدودی برخوردار است. بیشتر تصمیمات و راهبردها در سطح کلان مشخص و برای اجرا به مراکز ابلاغ می‌گردد.

آمارهای تجارت خارجی در سالی که گذشت

طبق اعلام گمرکات کشور طی 12 ماه سال گذشته ميزان صادرات كالاهاي غيرنفتي (با احتساب ميعانات گازي) به 21‌ميليارد و 33‌ميليون دلار و ميزان واردات نيز به حدود 48‌ ميليارد و 325‌ ميليون دلار رسيده است.

بر اساس این گزارش ميزان صادرات كالاهاي غيرنفتي (با احتساب ميعانات گازي) نسبت به مدت مشابه سال قبل از نظر ارزش و وزن به ترتیب 60/16و 63/7درصد رشد داشته است.

صادرات غيرنفتي بدون احتساب ميعانات گازي معادل 31‌ ميليون و 6/490هزار تن و به ارزش‌4/10757‌ميليون يورو (معادل 1/15172‌ميليون دلار) بوده است كه نسبت به مدت مشابه سال قبــل افـزايش 64/12درصدي از نظر وزن و 14/15درصدي در ارزش دلاري را نشان می‌دهد.

این آمار به خوبی منفی بودن تراز خارجی را نشان می‌دهد. بر اساس گزارش منتشر شده، تراز بازرگانی کشور طي دوازده ماه سال 1386 با 115 كشور داراي تراز منفي و با 87 كشور ديگر داراي تراز مثبت تجاري بوده است.

مقصد‌های اصلی صادرات ایران

بيشترين صادرات كشور در دوازده ماه سال 1386 به كشورهاي «امارات متحده عربي» با 46/4698هزارتن و ارزش 34/1529ميليون يورو (69/6953‌ميليون دلار) يا 92/14درصد سهم وزني و 20/14درصد سهم ارزشي، «عراق» با 38/3054هزار تن و 64/1134ميليون يــورو (1586.20ميليون دلار) يا 70/9درصد سهم وزني و 45/10‌درصد سهم ارزشي‌، «چين» با 85/8838هزار تن و 99/872ميليون يورو(80/1231ميليون دلار) يا 07/28درصـد سهم وزني و 12/8‌درصد سهم ارزشي، «ژاپن» با 36/1685هزار تن و 85/657‌ميليون يــورو (88/926ميليون دلار) يا 35/5درصد سهم وزني و 11/6درصد سهم ارزشي و «هنـد» با 49/2159هزار تن و 74/585ميليون يورو (48/830ميليون دلار) يا 86/6درصد سهم وزني و 47/5درصد سهم ارزشي صورت گرفته است.

به بياني ديگر 9/64درصد از سهم وزني و 35/44درصد از سهم ارزشي صادرات كشور در دوازده ماه سال 1386 متعلق به این پنج كشور بوده است.

مبادی کلیدی واردات

بر همين اساس، عمده واردات كشور در دوازده ماه سال 1386 از كشورهاي «امارات متحده عربي» با 56/26درصد سهم وزني و 64/23درصد سهم ارزشي، «آلمان» با 98/7‌درصد سهم وزني و 91/10‌درصد سهم ارزشي، «چين» با 09/7درصد سهم وزني و 84/5‌درصد سهم ارزشي، «سوئيس» با 53/11درصد سهم وزني و 74/5‌درصد سهم ارزشي و «جمهوري كره» با 23/3‌درصد سهم وزني 08/5‌درصد سهم ارزشي انجام گرفته است.

به عبارت ديگر 39/56درصد از سهم وزني و 21/54درصد از سهم ارزشي كل واردات كشور طي دوازده ماه سال جاري متعلق به پنج كشور ياد شده است.

بررسي تراز بازرگاني خارجي ايران با كشورهاي مذكور نشان مي‌دهد كه بيشترين رقم مربوط به كسري تراز تجاري به ترتيب مربوط به امارات متحده عربي با كسري معادل 18/9271ميليون دلار، آلمان با كسري معادل 02/4903ميليون دلار، چين با كسري معادل 11/3038ميليون دلار، سوئيس با كسري معادل 49/2756ميليون دلار و انگلستان با كسري معادل 83/1897‌ميليون دلار و جمهوري كره با كسري 24/1897ميليون دلار بوده است. از طرفي ارزش مثبت تراز تجاري كشورمان با كشور عراق 20/1498‌ميليون دلار بوده است.

افزایش قیمت متوسط کالاها

طي دوازده ماه سال 1386، متوسط قيمت هر تن كالاي صادراتي 80/481دلار و متوسط قيمت هر تن كالاي وارداتي 53/1148دلار بوده است. اين در حالي است كه متوسط قيمت هر تن كالاي صــــادراتي طي دوازده ماه سال 1385، 34/471دلار و متوسط قيمت هر تن كالاي وارداتي 32/959دلار بوده است. به عبارت ديگر متوسط قيمت هر تن كالاي صادراتي در دوازده ماه سال 1386 نسبت به مدت مشابه سال قبل داراي رشد 22/2درصدي و در همين مدت، متوسط قيمت هر تن كالاي وارداتي داراي رشد 72/19درصدي بوده است.

اقلام عمده صادرات

پروپان مايع شده با 4/971ميليون دلار و بوتان مايع شده با 7/619ميليون دلار از گروه محصولات پتروشيمي در مجموع به‌ ارزش 1/1591ميليون ‌دلار يا 48/10درصد از كل ارزش صادرات رتبـ‌ـه اول را در بين اقلام صادراتی کشور رقم زده است.

در بين 10 قلم اول صادراتي؛ پسته تازه و خشك كرده با 5/1230ميليون دلار يا 11/8درصد ارزش رتبه دوم، متانول (الكل متيليك) با 6/627ميليون دلار يا 14/4درصد رتبه سوم و ساير مخلوط هيــدروكربورهاي بودار با 9/566ميليون دلار يا 74/3درصد از كل ارزش صادرات رتبه بعدي را به خود اختصاص داده‌اند.

ديگر اقلام عمده شامل فرش و ساير كف‌پوش‌هاي نسجي با 62/2درصد، محصولات از آهن يا فــولاد غيرممزوج با 32/2درصد، اتيلن با 10/2درصد، وسايل نقليه با موتور پيستوني درونسوز با 03/2درصد و بنزن با 95/1درصد است.

در مجمـوع سهم 10 قلم فوق‌الذكر در 12 ماه سال 1386 حدود 49/37درصد از كـل ارزش و 78/23درصد از كل وزن صادرات غيرنفتي است. اين در حالي است كه در 12ماه سال 1385 مجموع سهم 10قلم ياد شده حدود 83/28درصد از كل ارزش و 83/19درصد از كل وزن صادرات بوده است. صادرات اين اقلام در مدت ياد شده نسبت به‌ مدت مشابه سال قبل از لحاظ ارزش حدود 81/49درصد افزايش و از لحاظ وزني حدود 14/35درصد افزايش پيدا كرده است.

اقلام عمده وارداتي

بر طبق جدول اقلام عمده وارداتي در 12 ماه سال 1386 به ترتيب ارزش دلاري كالا بيشترين ارزش و سهم واردات مربوط به «بنزين» با 1/3412 ميليون دلار و 06/7‌درصد سهم ارزشي است. ‏‎«شمش از آهن و فولاد غير‌ممزوج» و «پروفيل با مقطع I از آهن يا فولاد غير ممزوج» به ترتيب با 92/4 و 56/1‌درصد سهم ارزشي، رتبه‌هاي دوم و سوم را به خود اختصاص داده‌اند.

ديگر اقلام مهم وارداتي شامل «ميله‌هاي آهني يا فولادي» با 43/1‌درصد، «ساير روغن‌هاي سبك و فرآورده‌ها به‌جز بنزين‌» با 20/1‌درصد، «محصولات از آهن يا فولاد غيرممزوج تخت و گرم نورد شده، بشكل غير طومار با پهناي 600 ميليمتر يا بيشتر به ضخامت بيشتر از 10 ميليمتر و عرض بيشتر از 1850 ميليمتر» با 15/1‌درصد، «قطعات منفصله جهت توليد خودروهاي سواري» با 14/1درصد و «روغن خام سويا» با 13/1‌درصد، «محصولات از آهن يا فولاد غير ممزوج تخت و گرم نورد شده به شكل طومار با پهناي 600 ميليمتر يا كمتر به ضخامت كمتر از سه ميليمتر» و «دانه ذرت» هر يك با 1.07‌درصد است . بدين ترتيب سهم اقلام عمده ياد شده از لحاظ ارزش حدود 73/20‌درصد و از لحاظ وزن حدود 37/39‌درصد بوده است.

آمارهای بازرگانی استان یزد

طبق گزارشات منتشر شده صادرات غيرنفتي اين استان در شش ماهه اول سال جاري از حيث ارزش نسبت به مدت مشابه سال گذشته 82 درصد رشد داشته است.

بر اساس این گزارش در 6 ماهه سال جاري 117 ميليون و 393 هزار و 756 ميليون دلار کالا به وزن 133 هزار كيلوگرم از استان صادر شده است که از حيث وزن و ارزش نسبت به مدت مشابه سال گذشته به ترتيب 33 و 82 درصد رشد داشته كه رشد منحصر به فردي در سطح کشور است.

اقلام صادراتي نیز شامل كاشي، اكسيد موليپلن، انواع تاير، تابلوهاي برق، فرش ماشيني، روفرشي، ظروف شيشه‌اي بوده که امسال براي اولين بار طلا به اقلام صادراتی اضافه شده است.

این گزارش حاکی از آن است که صادرات غيرنفتي در استان یزد شتاب بيشتري به خود گرفته است. کارشناسان راه‌اندازي تشكل‌هاي صادراتي مرتبط، برگزاري انتخابات اتحاديه صادركنندگان، راه‌اندازي صندوق توسعه صادرات و پرداخت مشوق‌های صادراتی را از دلایل رشد صادرات استان ذکر کرده‌اند.

در پایان جا دارد از تلاش‌های صورت گرفته تقدیر گردد و به این نکته اشاره کرد که هرچند آمارهای صادراتی روبه رشد بوده اما در مقام مقایسه با آمارهای صادراتی دیگر کشورها نقش و رتبه ایران همچنان پایین است. دیگر آن که کالاهای ایرانی سهم چندانی از بازار جهانی را در اختیار ندارند. و دیگر این که ارزش کالاهای صادراتی در مقام مقایسه با کالاهای وارداتی از رشد قیمتی پایینی برخوردار هستند. منفی بودن تراز تجاری جای تامل بسیار دارد و در آخر باید به سهم پایین کالاهای صنعتی صادراتی اشاره کرد که شایسته کشوری با این همه پتانسیل نیست.